Mestonderzoek op locatie Vanaf voorjaar 2026 is het mogelijk om mestonderzoek te laten doen bij jou op stal! Eerst bij wijze van proef; eens kijken of hier vraag naar (en markt voor) is. Hieronder lees je alle ins en outs; Waarom nu? Gedurende de winterperiode produceren de vrouwelijke wormen van de kleine rode bloedworm minder eieren. De larven die in de darmen aanwezig zijn kapselen zich tijdens de winterperiode in de darmwand in. Daarom is mestonderzoek in de wintermaanden minder betrouwbaar. Het is simpelweg moeilijker om ze aan te tonen en dit kan een vals-negatieve uitslag geven. Maar zodra de daglengte in het vroege voorjaar toeneemt, komen de wormen uit hun 'winterslaap'. De aanwezige volwassen wormen gaan in het voorjaar weer meer eieren produceren en dus zijn deze weer makkelijker aan te tonen met een mestonderzoek. Veel paarden gaan in de zomer de weide op. De weide is de grootste bron van besmetting. Maar liefst 95% van de wormpopulatie bevindt zich op het land (als larve) en slechts 5% bevindt zich in het paard. Om ervoor te zorgen dat de besmettingsdruk op de weide zo laag mogelijk blijft, is het belangrijk dat de paarden er 'schoon' op gaan. Door in het voorjaar mestonderzoek te doen, en indien nodig te ontwormen, help je de besmettingsdruk op de weide laag te houden. We beginnen dus in maart met mestonderzoek om goed voorbereid het weideseizoen in te gaan. De voorwaarden: Mestonderzoek op locatie is geschikt voor (kleinschalige) stallen zoals pensionstallen en maneges, maar ook voor particulieren met meerdere paarden. Deze service is uitsluitend bedoeld ter preventie en monitoring. Voor (opfok)stallen waar wormgerelateerde gezondheidsproblemen spelen raad ik aan om mestonderzoek en ontwormbeleid direct met de dierenarts aan te pakken. Om het enigzins rendabel te maken kom ik vanaf 10* mestonderzoeken 'op stal'. Worden de paarden in koppels gehouden dan is het mogelijk om een mengmonster aan te bieden van maximaal 5 dieren. Maar individueel onderzoek is natuurlijk betrouwbaarder. Een mengmonster wordt gerekend als 1 onderzoek. De mestmonsters moeten zo vers mogelijk zijn; verzamel deze als de mest nog 'warm' is en bewaar daarna op een koele plaats of in de koelkast. Het beste is om de mestmonsters binnen 24 uur te laten onderzoeken. Om de onderzoeken goed uit te kunnen voeren is het noodzakelijk dat er een schoon werkblad of aanrecht aanwezig is, en warm (stromend) water. Vanwege de wet- en regelgeving omtrent receptplicht op wormmiddelen is het niet mogelijk om deze via Equifrysk te verkrijgen. Je kunt met de uitslag van het mestonderzoek naar je eigen dierenarts om daar de benodigde wormkuur aan te schaffen. De kosten: Voor mestonderzoek op stal hanteer ik dezelfde prijs als mestonderzoek bij mij aan huis. Ik vraag wel een bijdrage in de voorrijkosten. Voor de actuele prijzen kijk je op de pagina 'Tarieven'. * Heb je minder dan 10 paarden maar wil je wel graag dat ik langskom om op stal mestonderzoek te doen, neem dan gewoon even contact op, dan proberen we er een mouw aan te passen. In overleg is er veel mogelijk!

‘2026, de kop is eraf!’ Zo, het begin is weer gemaakt, de eerste maand van het nieuwe jaar zit er al bijna op. Het jaar is traditiegetrouw begonnen met de KFPS Hengstenkeuring. Gevoelsmatig voor mij pas echt de start van het nieuwe jaar, want ik kijk er altijd wel naar uit. Bovendien zijn die eerste 2 weken van het nieuwe jaar een soort van ‘proefdraaien’. Tenminste, zo voelt dat. Nog een beetje herstellen van de feestdagen en je ritme herpakken. Dat laatste ging dit jaar nog niet zo makkelijk want vanwege het winterse weer werd ons aanpassingsvermogen even op de proef gesteld. En dan de Hengstenkeuring. Een ticket voor de zaterdag doet qua investering, zelfs met ledenkorting, al niet meer onder voor een ticket voor een concert van de gemiddelde rockband. Maar ach, dan heb je ook wat… Ik ben alle 3 dagen geweest. Op donderdag de tweede bezichtiging van de jonge hengsten. Op vrijdag ook, maar ik heb tevens een paar interessante lezingen bijgewoond. En op zaterdag natuurlijk de grote finale. De pas goedgekeurde dekhengsten hebben mij echt verrast. Deze groep was, in mijn ogen, netter dan hun collega’s van de lichting van het jaar daarvoor. De oudere hengsten lieten zich, op een enkele uitzondering na, weer prima zien. Waarbij het voorbrengen aan de lange lijnen dan toch net dat beetje extra doet, ten opzichte van het voorbrengen aan de hand. Menig kippenvel-moment gehad! De kampioenskeuring heb ik niet afgewacht, want thuis wachtte ons eigen zwarte goud op een schoon bed en een maaltijd. De uitslag was weer weinig verrassend. Niets gemist dus. Je zou er bijna iets van denken… De ‘oogst’ van de tweede bezichtiging is 44 jonge hengsten die zijn uitgenodigd voor de Voorrijdagen. Van de hengsten die ik heb gezien, vond ik er geen één echt uitspringen. Niet qua exterieur en niet qua beweging. Een aantal dieren vind ik eigenlijk al te groot voor hun leeftijd. En over leeftijd gesproken, er zit zelfs eentje bij die amper 2,5 jaar oud is. Maar gelukkig is dat binnenkort verleden tijd. Wat beweging betreft valt mij op dat met name de stap de laatste jaren flink verbeterd is. De draf daarentegen laat nog wel wat te wensen over. Echte uitblinkers zijn schaars en dan doel ik vooral op de manier van draven. De beweging is bij veel paarden eerder ‘op en neer’ dan voorwaarts. Met andere woorden: ze maken met veel bombarie maar weinig meters. Draven met lossigheid en schwung waarbij de beweging door het hele lijf gaat, is eerder uitzondering dan regel. Zodra de staart omhoog komt, gaan de handen op elkaar en daarmee is de kous af, zo lijkt het. Het nadeel van 'echt leren kijken' naar paarden, zoals ze in het Engels zo mooi zeggen, ‘Once you see it, you can’t unsee it’. ‘Men’ wil het Friese paard als dressuurpaard en als showpaard en ik krijg daarbij wel eens de indruk dat functioneel bewegen, zoals het hoort, van ondergeschikt belang is voor de heren en dames juryleden. Van de 44 aangewezen jonge hengsten hebben 32 een verwantschapspercentage tussen de 18 en 19 procent. 12 zitten onder de 18 procent, en daarvan zit slechts eentje onder de 17 procent, namelijk 16,6%. Van de 6 hengsten met een ‘laag’ verwantschapspercentage (< 17%) die doorverwezen werden naar de tweede bezichtiging, waren er uiteindelijk 3 aanwezig en daarvan hebben de bolhoeden dus maar 1 goed genoeg bevonden om mee te nemen in het traject naar goedgekeurde dekhengst. Als ze er niet zijn dan kun je ze ook niet meenemen, maar neem dan in ieder geval mee die je wel hebt, toch? Vorige week kwam de Fokkerijraad met een analyse over de invloed van de hengst Jochem 259. Maar liefst 75% van de aangewezen jonge hengsten heeft Jochem via de vaderlijn rechtstreeks in zijn afstamming. Op zich niets nieuws want het was al langer bekend dat Jochem een enorm grote invloed heeft op de hedendaagse fokkerij. Kijken naar alleen de hengstenlijnen is wellicht wat kort door de bocht, maar deze analyse is wel een mooie om mee te nemen en om over na te denken. Want ondanks dat er de laatste jaren heel veel wordt gediscussieerd over bloedspreiding, verwantschapspercentage en erfelijke afwijkingen lijkt het, kijkend naar de keuringsuitslagen, dat hier nog maar mondjesmaat daadwerkelijk rekening mee wordt gehouden. Het lijkt of er belangen spelen die belangrijker zijn dan vooruitgang in de fokkerij, diergezondheid en dierenwelzijn. Belangen die te maken hebben met Euro’s, Dollars en Mexicaanse Peso’s. Belangen die niet zozeer te maken hebben met de afstamming van het paard in kwestie, maar met die van de eigenaar of fokker. Dieren die misschien niet vooraan staan wat betreft beweging en/of exterieur, maar wel interessant zijn qua bloedvoering en afstamming, zijn in het verleden meer dan eens aan de kant geschoven. En dat zorgt ervoor dat goede fokkers de handdoek in de ring gooien. En dan zijn er ook nog steeds hele volksstammen die de kampioen achterna rennen. Als je dezelfde hengst meerdere (5!) keren kampioen maakt, en deze bovendien drager is van een gen met een genetische afwijking dan is dit toch vragen om problemen? Wil je als stamboek zorgen dat je fokkers zoveel mogelijk gebruik maken van de verschillende dekhengsten, maak dat niet meerdere jaren achtereen dezelfde hengst kampioen op de Hengstenkeuring. Want dát is wel de trend van de afgelopen jaren. Fokken is (geen) gokken, maar bij veel paardenhouders speelt wel de emotie. En iedereen die eens op de Friese Hengstenkeuring is geweest weet hoeveel emotie er gemoeid is met ons Friese paard. Ondertussen blijven hartverscheurende verhalen over Friese paarden die, vaak veel te jong, zijn gestorven aan een erfelijke afwijking binnenstromen op de sociale media. Maagrupturen, slokdarmverlammingen, aortarupturen.. Ik hoorde tijdens de lezing over gebitsproblemen bij het (Friese) paard dat er zelfs aanwijzingen zijn dat ook hier de bindweefselproblematiek mogelijk een rol speelt. Het einde is nog lang niet in zicht, zo lijkt het. Wellicht nog het beste goede voornemen voor 2026 (en daarna!): laten we voor de verandering eens het gezonde boerenverstand voorop gaan stellen…!

Over de donkere dagen voor kerst, terugblikken en vooruitkijken December… niet mijn meest favoriete maand. De dagen zijn kort, op sommige dagen wordt het amper licht, het is koud en het is nat. Regen, mist en natte sneeuw hebben de hoofdrol, al dan niet afzonderlijk van elkaar. En dan heb ik het nog niet eens over de modder. Werkelijk o-ver-al is modder. De motivatie om je warme huis te verruilen voor het koude buiten om je edele viervoeters van de nodige verzorging te voorzien is soms ver te zoeken. Naar buiten gaan, de modder trotseren als één of andere hobbit, onherkenbaar ingepakt in overall, laarzen en een winterjas waarin je je amper kunt bewegen, is wel het laatste waar je zin in hebt als je net lekker met je kop thee onder een kleedje op de bank zit. Maar de plicht roept, en als je dan, na een aankleed-sessie van zo’n 20 minuten, bij je dieren komt dan is het het allemaal waard. Al weet je zelf ook wel dat niet jij, maar het eten dat je meebrengt de reden is van het enthousiaste onthaal zodra je op stal komt… Deze december is voor mij eentje met een gitzwart randje. Vorige week moest ik heel onverwachts afscheid nemen van mijn lieve merrie Sanne. Wat ze precies heeft gehad is gissen, maar ik vermoed hevige koliek door een acuut probleem in de darmen, of een maagruptuur. Ze had heel veel pijn en er was voor mij maar 1 optie en dat was haar lijden zo snel mogelijk laten beëindigen. Sanne was de laatste 2 jaar een zorgenkindje. Ze had PPID en was daardoor gevoelig voor hoefbevangenheid. Toen de diagnose gesteld was, nu ruim anderhalf jaar geleden, ging het instellen van de medicatie erg moeizaam. Ze had veel last van de bijwerkingen. Uiteindelijk kwamen we op de juiste dosering, maar afgelopen najaar moest deze toch omhoog omdat haar ACTH waarde ondanks medicatie weer gestegen was. Ook de hoefbevangenheid was weer terug. Op een iets hogere dosering ging het de laatste maanden weer beter, al bleef ze zichtbaar afvallen. Sanne is ruim 20 jaar oud geworden en heeft haar hele leven bij ons doorgebracht. Het is niet de eerste keer dat ik afscheid heb moeten nemen van één van onze paarden, en het zal ook niet de laatste zijn geweest. Maar het gemis en de leegte die ze achterlaten is elke keer weer onbeschrijfelijk. Terugblikkend op 2025 is het vooral een heel leerzaam jaar geweest. Ik heb mijn digitale skills weten te ‘upgraden’ door zelf deze website te maken. Ik heb een leuke workshop over myofasciale release therapie gedaan. Ik heb mijn kennis over parasitologie bijgespijkerd. En ik heb de basiscursus lymfedrainage voor paarden gedaan. En deze laatste smaakt naar meer! Dus ik ga hier zeker mee verder en de eerste themadagen voor 2026 zijn al gepland. Lymfedrainage; er is een wereld voor mij opengegaan. Deze manier van ‘zijn’ en op deze manier paarden kunnen helpen, dat is wat ik wil. Vertragen, terug naar jezelf, terug naar de basis, onthaasten, aarden… zweverig? Dat dacht ik eerst ook. Maar ik had het mis en ik ben blij dat ik de stap heb genomen om dit pad te gaan volgen. Want eigenlijk is het allemaal heel logisch en helder. Als je verder durft te kijken. Als je durft afstand te nemen van wat ‘moet’. Van wat je ‘zou moeten’. Of van ‘wat een ander vindt dat moet’. Dan is het allemaal niet zo moeilijk en ingewikkeld. Hoewel, makkelijker gezegd dan gedaan. Ik merk dat ik best wel vast ben geroest in oude gewoontes en denkwijzen. Omdat ‘je het altijd zo hebt gedaan’. En omdat ‘het zo hoort’. Maar is dat wel zo? Juist nu, op de vooravond van 2026, en de wereld meer dan ooit in brand staat, wat is er nou écht belangrijk? Maar nu ook.. met een open blik vooruitkijken! Want 2026 gaat weer veel nieuwe en interessante dingen brengen. In januari traditiegetrouw de KFPS Hengstenkeuring. 3 dagen naar Leeuwarden om daar het mannelijke deel van de crème-de-la-crème van ons Friese paardenbestand te bewonderen. In februari de themadagen Natuurlijke Voeding. Een weekend lang leren over voeding, voor paarden wel te verstaan. En dan gaat het niet over welk brokje of poedertje je wanneer moet geven…. Twee weken daarna een dag over Insulineresistentie. Beide super interessant en ik heb er heel veel zin in. Daarnaast hoop ik in 2026 weer veel paarden en pony’s te mogen masseren. Want (sport)massage blijf ik natuurlijk ook gewoon doen. Verder heb ik een paar leuke ideeën met Equifrysk om verder uit te werken. Daarover later meer. Voor nu zalige kerstdagen, een rustige jaarwisseling en een paardenvol nieuwjaar!

“Omdat je nooit bent uitgeleerd” De maand november staat in het teken van studie! Donderdag 13 november kreeg ik de kans om via mijn werk als dierenartsassistente de cursus Parasitologie Paard bij Royal GD te volgen. Ik doe al mijn hele carrière mestonderzoeken van paarden en deze cursus bood mij de mogelijkheid om mijn kennis op dit gebied op te frissen en te sparren met mede-cursisten. Want ook al doe je iets al 20+ jaar, je moet altijd zorgen dat je kennis up-to-date blijft. Feit is nu eenmaal dat inzichten kunnen veranderen, en hoe belangrijk is het om hiervan op de hoogte te blijven. Helaas is resistentie tegen de bekende wormmiddelen dagelijkse realiteit. Als er onzorgvuldig wordt omgesprongen met de inzet van de beschikbare middelen, en daarmee resistentie in de hand wordt gewerkt, dan heeft dit desastreuze gevolgen voor onze dieren. Dit kan op den duur betekenen dat een paard of pony kan komen te overlijden aan een worminfectie omdat er geen werkzaam middel meer beschikbaar is. En dit is door de mens zelf in de hand gewerkt; door te veel en te vaak te ontwormen, niet het juiste middel te geven, of door onder te doseren (dus door te weinig middel te geven, daarom is het zo belangrijk om te weten hoe zwaar jouw dier is). Dit was ook de belangrijkste boodschap van deze cursus; resistentie ligt niet meer op de loer, het is er al! Zelfs tegen het meest moderne middel, moxidectine (de welbekende groene Equest) begint dit al te komen. En dat is heel erg, want er is nog geen zicht op een opvolger. Het ontwikkelen van medicijnen, in dit geval tegen wormen, neemt tientallen jaren tijd. We kunnen dan ook niet genoeg de noodzaak van mestonderzoek benadrukken; mestonderzoek helpt ons om inzicht te krijgen in de mate van besmetting en om ervoor te kunnen zorgen dat er niet onnodig veel wordt ontwormd, dat er alleen wordt behandeld met het juiste wormmiddel en op de juiste momenten. Het was een heel interessante en interactieve avond en ik ben weer helemaal up-to-date! 20 november was het dan eindelijk zover; de start van de cursus manuele lymfedrainage voor paarden. 4 dagen achtereen naar een prachtige locatie in het diepe zuiden, waar we de eerste 2 dagen vooral veel theorie voor de kiezen kregen en de cursisten op elkaar konden oefenen. De volgende 2 dagen gingen we het geleerde oefenen op de paarden. Wat een bijzondere dagen waren het. ‘Lymfe’ is zo anders dan ik gewend ben, een hele andere benadering, een hele andere manier van denken en van werken. Hoewel ik hier wel enigszins op voorbereid was, ik had me natuurlijk wel een beetje ingelezen, is er toch een wereld voor mij opengegaan. Het benadrukken van het ‘ZIJN’, het parasympatische stelsel, vertragen, bij jezelf blijven, je buik, je hart en je hoofd volgen… Het zijn dingen die in de huidige maatschappij zo ver naar de achtergrond zijn geraakt... maar die zo belangrijk zijn. Over 2 weken dag 5 van deze eerste module. In de tussentijd de theorie eigen maken, goed de instructiefilmpjes bekijken en oefenen op mijn eigen edele viervoeters. Meer over lymfedrainage in een volgende blog. Ik hou jullie op de hoogte en neem jullie mee op deze prachtige reis die ik begonnen ben!

"Afspenen" Het najaar is aangebroken, en dat betekent voor veel veulens dat het tijd is om op eigen benen te gaan staan. Nou ja, ‘tijd is’? Dat is wat wij mensen hebben bedacht. Want ‘afspenen’, dus merrie en veulen van elkaar scheiden, is iets wat vooral de mens dient, en niet de merrie, laat staan het veulen. De reden hiervoor? De merrie moet weer getraind worden, de stalperiode breekt aan, waarbij het onhandig is om beide in 1 box te huisvesten of de dooddoener ‘omdat we het altijd zo hebben gedaan’. De meeste veulens worden (idealiter) geboren in de maanden maart t/m juni en dat maakt ze in september nog maar 3 tot 6 maanden oud. En die leeftijd levert ieder jaar weer leuke discussies op. Zoals ik onlangs op de sociale kanalen een filmpje tegenkwam. Volgens de tekst bij het filmpje ging het hier om 2 merrieveulens van 4 maanden oud die pas gespeend en al ‘dikke vriendinnen’ waren. Lovende woorden in de reacties, en slechts een enkeling zag wat er werkelijk gebeurde; het filmpje toonde 2 gestreste veulens die onwennig rondjes om elkaar heen draaiden in een kleine ruimte. De staartjes tegen de billen geknepen, de oortjes naar achteren en de oogjes wijd open, en ‘happend’ met de monden, een teken van onderdanigheid. Wellicht had de plaatser van het bericht er beter aan gedaan om de dames eerst een paar dagen aan elkaar te laten wennen alvorens een filmpje te posten. Bij deze filmpjes ben ik altijd benieuwd naar het hoe en waarom. Hoe zijn de veulens afgespeend? In één ruk bij de merrie vandaan gehaald, of geleidelijk af laten wennen door in een tijdsbestek van meerdere dagen tot weken merrie en veulen tijdelijk te scheiden, met steeds grotere tussenpozen? Dit laatste is ook voor het opdrogen van de uier van de merrie veel wenselijker, het verkleind de kans op mastitis. Om nog maar te zwijgen over de traumatiserende ervaring die het abrupt scheiden met zich meebrengt. Met een reële kans op gedragsproblemen op latere leeftijd. En waarom op een leeftijd van slechts 4 maanden? Bij baldadige hengstveulens die de merrie terroriseren met hun speelse of voorlijke gedrag, kan ik me het nog voorstellen. Ook bij merries die zichzelf helemaal uitkleden tijdens de lactatie vind ik vroeg scheiden van merrie en veulen nog enigszins te verantwoorden. Helaas gaf de begeleidende tekst bij het filmpje geen verdere informatie. In het wild, dus zoals moeder natuur het bedoeld heeft, groeit het veulen op in de kudde en blijft het bij de merrie tot het volgende veulen zich aandient. Het veulen wordt geleidelijk afgestoten door de merrie, ze laat haar kroost minder vaak drinken en het veulen zal meer en meer toenadering zoeken bij de rest van de kudde. Die kudde bestaat uit soortgenoten van alle leeftijden. En niet uitsluitend uit leeftijdsgenootjes, zoals jonge paarden in de gangbare paardenhouderij worden opgefokt. Een kudde met verschillende leeftijden zorgt ervoor dat jonge dieren opgroeien in een hiërarchie waarbij ze rangorde en respect leren, en bovenal leren hoe ze ‘paard’ moeten zijn. Dit leren ze niet, of in ieder geval in mindere mate, als ze uitsluitend met leeftijdsgenoten samen worden gehouden. Dan is het niet meer dan een verzameling pubers die elkaar goede, maar ook slechte gewoonten aanleren. Eigenlijk zijn het net mensen! Moeten we onze veulens dan maar het hele eerste levensjaar bij moeders laten? In een perfecte wereld zou dat het mooiste zijn. Maar we moeten het per situatie bekijken en beoordelen. En dit zo goed mogelijk inpassen in de wereld van het gedomesticeerde paard. Maar wel met kennis van en respect voor de natuurlijke gedragingen, instincten en behoeften van het paard. Persoonlijk denk ik dat 6 maanden toch wel het minimum zou moeten zijn, uitzonderingen daargelaten. Want wat je in de jeugd kapotmaakt, kom je op latere leeftijd weer tegen. En wat in de jeugd gemist wordt, dat halen ze later nooit weer helemaal in. Zonder gekheid, en absoluut ook zonder iemand tegen het zere been te schoppen, de leeftijd en manier van ‘afspenen’, of 'afwennen', wat eigenlijk een beter woord is, is iets waar we in de paardenhouderij voorzichtig mee moeten zijn. Daarbij is openheid ook hier weer het sleutelwoord. Dierenwelzijn ligt anno 2025 onder een vergrootglas, en dat geldt niet alleen voor de veehouderijsector, maar ook voor de paardenhouderij. Stof tot nadenken, en hopelijk, meer bewustwording...

Workshop 'Kennismaken met myofasciale release therapie' Afgelopen vrijdag ben ik afgereisd naar Gouda voor de workshop 'Kennismaken met myofasciale release therapie'. Deze workshop wordt gegeven door dierenarts Karin Leibbrandt, een expert op het gebied van training en revalidatie van paarden. Ik was nieuwsgierig geworden naar deze behandelmethode door een oud-collega van de eerste praktijk waar ik werkte als dierenartsassistente. Zij is opgeleid door Karin en heeft inmiddels haar eigen bedrijf als paardenrevalidatie therapeute. Ik volg haar bedrijf met grote interesse op de sociale media. In het kort: myofasciale release therapie staat voor spier (myo) en bindweefsel (fascia) losmaken (release). Bindweefsel komt in allerlei vormen voor en zit in het hele lichaam, rond alle spieren en organen. Het zit als het ware als een soort kous om het lichaam heen. De functie van de fascies is onder andere het vormgeven aan de spieren en het verzorgen van de spiercellen. Samen met de spieren vormen de fascies banen in het lichaam welke zorgen voor bewegingsmogelijkheid, lichaamshouding en stabiliteit. Daarnaast wordt energie opgeslagen in de fascies zodat het paard effectief en efficiënt kan bewegen. Het myofasciale systeem zorgt er tevens voor dat lymfevloeistof door het lichaam wordt getransporteerd en daarmee heeft het een belangrijke rol in het afweersysteem. Ook is wetenschappelijk aangetoond dat fascies emoties opslaan, en door deze fascies te releasen, emoties los kunnen komen en verwerkt kunnen worden. Na een interessante presentatie ging Karin aan de slag met een 20-jarige manegepony. De pony was op meerdere punten scheef, liep onregelmatig en kon in draf alleen maar 'stuiteren'. Bij ook maar wijzen naar de achterhand reageerde hij met een gerichte trap met het achterbeen richting zijn behandelaar. Zijn gezichtsuitdrukking straalde ongemak uit. Ook zonder voorkennis was duidelijk te zien dat het diertje niet goed in z'n vel zat. De behandeling nam flink wat tijd aangezien er van alles aan de hand was met de pony. Langzaam maar zeker kwam er vertrouwen bij de pony en tegen het einde van de behandeling was hij compleet ontspannen en voelde zijn lijfje een stuk minder strak aan. Toen hij daarna even aan de longe werd gedaan waren zijn gangen duidelijk een stuk ruimer. Het verticaal stuiteren was verdwenen en na een paar minuten volgden er een paar flinke bokkesprongen. Heel bijzonder om te zien: er ging letterlijk een lichtje aan, hij kon weer bewegen! Zijn oogjes en oortjes werden vriendelijk, zacht en open. Tussen de middag was er een heerlijke lunch met goed belegde broodjes, en daarna waren de deelnemers aan de beurt om in groepjes van 2 zelf te oefenen met een paard. Ik en één van mijn mede-cursisten gingen aan de slag met een jonge Tinker ruin in goede conditie. We werden goed begeleid en op weg geholpen om te leren voelen wat deze therapie inhoud en waar en hoe de massagetechnieken uitgevoerd moeten worden. De technieken werden goed uitgelegd en voorgedaan en dit werd bevestigd door de paarden die het mochten 'ondergaan'. De middag was voorbij voor we het in de gaten hadden. Het was een super interessante dag waarbij we een goed beeld kregen van wat deze behandelmethode eigenlijk is en waarvoor je het kunt inzetten. Wat ik vooral maar weer eens bevestigd kreeg is dat, zonder zweverig gedoe, er zeker meer is tussen hemel en aarde. Dat energie voelbaar is en dat je niet moet onderschatten hoe het lichaam omgaat met pijn en emoties, en wat voor schade het kan opleveren als deze emoties door het lichaam worden vastgehouden. Ik ben weer enorm geïnspireerd geraakt door deze dag; er is nog zoveel te leren!